Lademenu
Collageen duikt tegenwoordig overal op. In crèmes, poeders, gummies, drankjes en zelfs koffie. Het woord is zo'n beetje synoniem geworden met een gladde, stevige huid.
Maar collageen is veel meer dan een beauty-ingrediënt.
Het is een eiwit dat je lichaam zelf maakt en dat op allerlei plekken voorkomt: van je huid en botten tot pezen, kraakbeen en bloedvaten. Sterker nog, collageen is het meest voorkomende eiwit in het menselijk lichaam.
Wat doet het daar precies? Waarom verandert collageen als we ouder worden? En misschien nog wel belangrijker: waar haalt je lichaam het eigenlijk vandaan?
Collageen is een structureel eiwit. Je kunt het zien als een van de materialen waarmee je lichaam verschillende weefsels opbouwt en stevigheid geeft.
Het woord komt van het Griekse kólla, dat lijm betekent. Geen gekke naam als je bedenkt hoeveel verschillende delen van ons lichaam collageen bevatten.
In de huid bevindt collageen zich voornamelijk in de dermis, de huidlaag onder de epidermis. Daar vormt het een belangrijk onderdeel van de extracellulaire matrix: het netwerk rondom de cellen waarin ook onder andere elastine en hyaluronzuur voorkomen.
Collageenvezels helpen de huid haar structuur en mechanische eigenschappen te geven.
En hoewel collageen in beautyland meestal over de huid gaat, gebruikt je lichaam het op veel meer plekken.
Collageen is eigenlijk een hele familie van eiwitten. Er zijn tientallen verschillende typen geïdentificeerd, met ieder hun eigen verdeling en functie in het lichaam.
Een paar kom je regelmatig tegen:
Type I collageen
Het meest voorkomende type in het menselijk lichaam. Je vindt het onder andere in huid, botten en pezen.
Type II collageen
Komt veel voor in kraakbeen.
Type III collageen
Wordt onder andere aangetroffen in huid, bloedvaten en verschillende organen en komt regelmatig samen met type I voor.
Type IV collageen
Is onderdeel van basaalmembranen: dunne structuren die verschillende weefsels en cellagen ondersteunen.
Voor huidverzorging krijgt vooral type I collageen veel aandacht, omdat dit type een belangrijk deel vormt van het collageen in de dermis.
Dat betekent overigens niet dat een supplement met ‘type I’ op de voorkant rechtstreeks type I collageen aan je huid levert. Daar komen we zo op.
Net als andere eiwitten bestaat collageen uit aminozuren.
De aminozuursamenstelling is vrij karakteristiek. Glycine komt bijvoorbeeld bijzonder veel voor en ook proline en hydroxyproline zijn kenmerkend voor de collageenstructuur.
Die aminozuren worden in een specifieke volgorde aan elkaar gekoppeld tot ketens. Drie van die ketens vormen samen de bekende drievoudige helixstructuur van collageen.
Daarna worden collageenmoleculen verder georganiseerd tot structuren en vezels.
Je lichaam bouwt dat allemaal zelf.
Best indrukwekkend voor iets waar wij meestal alleen aan denken wanneer we een nieuw lijntje naast onze ogen ontdekken.
Voor de productie van collageen heeft je lichaam allereerst aminozuren nodig. Die krijgen we via eiwitten uit onze voeding binnen en kunnen afhankelijk van het aminozuur ook door het lichaam zelf worden geproduceerd.
Vervolgens vindt een serie biologische stappen plaats waarin collageen wordt opgebouwd en verwerkt.
Een bekende voedingsstof binnen dat proces is vitamine C. Vitamine C fungeert als cofactor bij bepaalde enzymatische reacties en draagt bij aan de normale collageenvorming voor de normale werking van de huid.
Daarom zie je vitamine C zo vaak terug in collageensupplementen.
Wie graag wat verder de biochemie in gaat, vindt in vitamine C en collageen een uitgebreidere uitleg.
In de huid vormt collageen een belangrijk deel van de dermis.
Samen met andere onderdelen van de extracellulaire matrix draagt het bij aan de structuur en mechanische eigenschappen van het huidweefsel. Elastine heeft weer andere eigenschappen en hyaluronzuur speelt onder andere een rol in de waterhuishouding van de matrix.
Dat samenspel is belangrijk, want een huid bestaat natuurlijk niet uit een stapel collageenvezels met een epidermis eroverheen.
Huidcellen, bloedvaten, zenuwen, lipiden, pigment, elastine, glycosaminoglycanen en allerlei signaalprocessen maken allemaal deel uit van hetzelfde orgaan.
Collageen is dus een belangrijke speler. Hij hoeft alleen niet in iedere scène de hoofdrol te krijgen.
De collageenhuishouding van onze huid blijft gedurende het leven veranderen.
De productie, afbraak en organisatie van collageenvezels veranderen naarmate we ouder worden. Ook andere onderdelen van de huid ontwikkelen zich mee, waardoor de huid bijvoorbeeld anders kan aanvoelen en haar structuur en elasticiteit kunnen veranderen.
Hoe snel dat gebeurt, is persoonlijk.
Genetica speelt een rol, net als hormonale veranderingen en externe factoren. Vooral langdurige blootstelling aan UV-straling heeft veel invloed op huidveroudering en processen rond collageen.
Daarom zijn we voorzichtig met de populaire regel dat je ‘vanaf je 25e ieder jaar precies 1% collageen verliest’. Zo'n getal klinkt lekker concreet, maar huidveroudering verloopt niet bij iedereen volgens dezelfde spreadsheet.
De bredere trend staat wel vast: collageen in de huid verandert gedurende het ouder worden.
Ja. Dierlijke voedingsmiddelen kunnen collageen bevatten.
Bindweefsel, huid, botten en kraakbeen zijn bijvoorbeeld natuurlijke bronnen. Wanneer je collageen eet, gaat je spijsvertering ermee aan de slag zoals bij andere eiwitten.
Het wordt verwerkt tot kleinere peptiden en aminozuren die kunnen worden opgenomen. Van sommige kleine collageen-afgeleide peptiden is bekend dat ze ook intact kunnen worden opgenomen.
Daarnaast levert gewone eiwitrijke voeding aminozuren die je lichaam voor allerlei eiwitten kan gebruiken.
Je hoeft dus geen collageen te eten om aminozuren voor collageenvorming binnen te krijgen.
Dat is een belangrijk stukje van de puzzel als je wilt begrijpen hoe vegan collageenformules werken.
De meeste traditionele collageensupplementen bevatten gehydrolyseerd collageen uit bijvoorbeeld vis of rund.
Hydrolyse knipt de lange collageeneiwitten vooraf in kleinere peptideketens. Na inname verwerkt het spijsverteringsstelsel die verder.
Wat vervolgens wordt opgenomen, komt beschikbaar voor het lichaam.
Dat is een ander beeld dan de suggestie dat een schep collageenpoeder rechtstreeks in je huid belandt. Je lichaam bepaalt zelf waar opgenomen aminozuren en peptiden worden gebruikt.
Er is tegelijkertijd humaan onderzoek naar specifieke orale collageenpeptiden waarin veranderingen in huidparameters zijn gevonden. Vertering betekent dus ook niet dat een collageensupplement per definitie niets kan doen.
In waarom collageenpoeder vaak niet werkt zoals je denkt gaan we precies op die nuance in.
Het collageeneiwit in een traditioneel supplement wel. Collageen komt van nature voor in mensen en dieren en wordt niet door planten geproduceerd.
Maar er is nog een andere manier om naar de vraag te kijken.
Je lichaam produceert zijn eigen collageen uit aminozuren. Die aminozuren hoeven niet noodzakelijk uit een ander collageeneiwit afkomstig te zijn voordat je lichaam ze kan gebruiken.
Daarmee ontstaat ruimte voor een heel andere formulering: in plaats van dierlijk collageen als grondstof te nemen, kun je kijken naar de aminozuursamenstelling van menselijk collageen.
Dat is het terrein van biomimetische aminozuurformules.
Biomimetica gebruikt de natuur als blauwdruk.
Bij collageen kan dat betekenen dat je kijkt naar het aminozuurprofiel van menselijk collageen en op basis daarvan een complex van niet-dierlijke aminozuren ontwikkelt.
VeCollal®, het hoofdingrediënt in The Skin Code®, gebruikt die benadering. Het bestaat uit 19 vrije aminozuren van niet-dierlijke oorsprong en is ontwikkeld rond het aminozuurprofiel van menselijk type I collageen.
De aminozuren zijn al individueel aanwezig en hoeven dus niet eerst uit een collageen- of peptideketen te worden vrijgemaakt.
Het is daarmee een andere route dan een traditioneel vis- of rundercollageensupplement.
Voor wie beide naast elkaar wil leggen hebben we een aparte vergelijking gemaakt: vegan collageen vs. dierlijk collageen.
Vegan collageen is geen ingrediënt met één vaste definitie.
Omdat planten geen collageen produceren, kunnen producten onder deze naam heel verschillende formules bevatten.
Een eenvoudige collageenbooster kan bijvoorbeeld vitamine C en mineralen bevatten. Andere producten voegen aminozuren toe. Biomimetische formules gaan nog een stap verder en gebruiken de samenstelling van menselijk collageen als uitgangspunt voor het aminozuurcomplex.
Als je vegan collageensupplementen vergelijkt, is het daarom verstandig om verder te kijken dan de voorkant.
Welke ingrediënten zitten erin? Hoeveel? Waarom juist die combinatie? En is er onderzoek naar de gebruikte technologie of ingrediënten?
In onze complete gids over vegan collageen supplementen behandelen we die categorie uitgebreider.
Deze ingrediënten worden regelmatig naast collageen gezet, maar om verschillende redenen.
Van vitamine C weten we dat het een erkende functie heeft bij collageenvorming. Het draagt bij aan de normale collageenvorming voor de normale werking van de huid.
Hyaluronzuur is geen eiwit en ook geen onderdeel van collageen. Het is een glycosaminoglycaan met sterke waterbindende eigenschappen dat van nature onder andere in onze huid voorkomt.
Je huid gebruikt dus allerlei verschillende moleculen met verschillende functies. Een beetje alsof je een huis bouwt: het heeft weinig zin om eindeloos bakstenen te bestellen en vervolgens te vergeten dat er nog een hele bouwtekening ligt.
Over het verschil tussen hyaluronzuur en collageen hebben we daarom een aparte uitleg gemaakt.
Voor ons begon The Skin Code® bij een vrij eenvoudige constatering: het collageen in jouw huid wordt door jouw lichaam gemaakt.
Daarom wilden we weten welke bouwstoffen en voedingsstoffen binnen dat proces relevant zijn en hoe we daar een volledig vegan formule van konden maken.
Een dagelijkse dosering The Skin Code® bevat onder andere:
5.000 mg VeCollal®
Een biomimetisch complex van 19 vrije aminozuren van niet-dierlijke oorsprong, ontwikkeld rond het aminozuurprofiel van menselijk type I collageen.
±128 mg vitamine C
Draagt bij aan de normale collageenvorming voor de normale werking van de huid en aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.
120 mg hyaluronzuur
Een lichaamseigen stof met sterke waterbindende eigenschappen die onder andere in de huid voorkomt.
Vitamine E
Draagt bij aan de bescherming van cellen tegen oxidatieve stress.
40 mg co-enzym Q10
Een stof die van nature voorkomt in onze cellen.
Daarnaast bevat de formule onder andere gotu kola, ginseng en lycopeen.
Wie wil weten welke onderzoeken achter de formule zitten, kan verder naar de wetenschap achter The Skin Code®.
Als je na alle types, peptiden en aminozuren nog één ding onthoudt, laat het dan dit zijn:
collageen is iets wat je lichaam zelf maakt.
Het is een structureel eiwit dat op allerlei plekken in je lichaam voorkomt en wordt opgebouwd uit aminozuren. De collageenhuishouding van je huid verandert gedurende het ouder worden en wordt daarnaast beïnvloed door externe factoren zoals UV-blootstelling.
Een supplement kan verschillende ingrediënten aanbieden die binnen dat verhaal passen. Soms zijn dat dierlijke collageenpeptiden. Soms voedingsstoffen. Soms vrije aminozuren.
Het woord collageen op de voorkant vertelt je daarom maar een deel van het verhaal.
Wij kijken liever even naar de achterkant.
Collageen is een structureel eiwit en het meest voorkomende eiwit in het menselijk lichaam. Het komt onder andere voor in huid, botten, pezen, kraakbeen en bloedvaten.
Collageen is een belangrijk structureel onderdeel van de dermis. Het maakt deel uit van de extracellulaire matrix en draagt bij aan de structuur en mechanische eigenschappen van de huid.
Collageen bestaat uit aminozuren. Glycine komt bijzonder veel voor en ook proline en hydroxyproline zijn kenmerkend voor de collageenstructuur.
Ja. Je lichaam produceert zelf collageen uit aminozuren. Verschillende enzymatische processen en voedingsstoffen zijn daarbij betrokken. Vitamine C draagt bijvoorbeeld bij aan de normale collageenvorming.
Er bestaat geen exacte leeftijd waarop collageen ineens begint af te nemen. De collageenhuishouding verandert geleidelijk tijdens het ouder worden en het verloop verschilt tussen personen. Ook hormonale veranderingen en externe factoren zoals UV-straling spelen een rol.
Collageen komt voor in dierlijk bindweefsel, huid, botten en kraakbeen. Gewone eiwitrijke voeding levert daarnaast aminozuren die het lichaam kan gebruiken voor de productie van verschillende eiwitten, waaronder collageen.
Planten produceren geen collageen. Vegan collageensupplementen bevatten daarom geen plantaardig collageeneiwit, maar kunnen bijvoorbeeld voedingsstoffen en aminozuren van niet-dierlijke oorsprong bevatten. De precieze samenstelling verschilt per product.
Nee. Collageen is een eiwit dat bestaat uit aminozuren. Hyaluronzuur is een glycosaminoglycaan met sterke waterbindende eigenschappen. Beide komen van nature voor in de huid, maar hebben verschillende eigenschappen.
